Avukatlara en çok yöneltilen sorulardan birisi “İşten çıktım/çıkarıldım, kıdem tazminatımı alabilir miyim?” sorusudur. Peki sigortalı çalışanları oldukça ilgilendiren bir konu olan kıdem tazminatı nedir, işçi hangi şartlarda kıdem tazminatı almaya hak kazanır, kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı kısaca; en az 1 yıl süreli çalışma süresini dolduran işçinin genellikle işten çıkarılması veya kanunda yer alan başkaca sebeplerle iş sözleşmesinin sona ermesi halinde işveren tarafından çalıştığı yıllar için ödenen tazminat olarak tanımlanabilir. Bu tanımdan kıdem tazminatı alabilmek için belirli şartlar olduğu ortaya çıkmaktadır.
İşçi Hangi Şartlarda Kıdem Tazminatı Almaya Hak Kazanır?
İşçinin kıdem tazminatı alabilmesinin ön koşulu, aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl süre ile çalışmış olmasıdır.
Bu koşul ile birlikte aşağıda yer alan şartlardan birinin varlığı halinde işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanır.
- İşçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışları dışındaki nedenlerle işveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi.
- İş sözleşmesinin işçi tarafından sağlık sebebiyle, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışları nedeniyle veya iş yerinde bir haftadan fazla süre ile işin durması halinde feshedilmesi.
- İşçinin iş sözleşmesinin askerlik görevi nedeniyle işçi veya işveren tarafından feshedilmesi.
- İşçinin yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla iş sözleşmesini feshetmesi. (Emeklilik nedeniyle fesih halinde kıdem tazminatına hak kazanabilmek için emeklilik koşullarının iş sözleşmesi devam ederken sağlanması gerekmektedir.)
- Sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısını doldurup emekli olmak için yaş şartının gerçekleşmesini bekleyen işçiler tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi.
- Kadın işçilerin evlenmeleri halinde, evlenme tarihinden itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini feshetmesi. (Madde hükmü yalnızca kadın işçilere bu hakkı tanıdığı için erkek işçiler evlilik sebebiyle iş sözleşmelerini feshettikleri halde kıdem tazminatı alamazlar.)
- İşçinin ölümü. (İşçinin ölümü halinde kıdem tazminatı işçinin mirasçılarına ödenecektir.)
Görüleceği üzere kıdem tazminatı yalnızca işçinin işten çıkarılması halinde değil, işçinin istifa etmesi halinde de ödenecektir. Ancak işçinin istifa etmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanabilmesi yalnızca yukarıda sayılan durumlarda geçerlidir. Bu şartların oluşmaması halinde işçi istifa ederse kıdem tazminatı alamayacaktır!
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İşçinin işe başlama tarihinden itibaren sözleşmenin devamı süresince geçen her bir yıl için, giydirilmiş brüt ücreti tutarında ödenen tazminat kıdem tazminatıdır. İşçinin iş sözleşmesinde deneme süresi yer alıyorsa bu süreler ve aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde yapmış olduğu devamlı ya da aralıklı çalışmalar da işçinin kıdemi hesaplanırken dikkate alınır. Kıdem tazminatı hesaplanırken hesaplamaya esas alınacak brüt ücret için tavan ücret belirlenmektedir. Bu tutar her sene devlet tarafından belirlenmekte olup bu ücretin üzerinde esas ücret belirlemesi yapılamaz.
Kıdem Tazminatı sigortalı çalışan işçileri en çok ilgilendiren konulardan biri olduğundan ve özellikle işten çıkarılan işçiler açısından bir güvence olarak görüldüğünden, özellikle haksız yere işten çıkarılan ve kıdem tazminatını alamayan işçiler bu alacakları için dava açma hakkına sahiptirler. Burada dikkat edilecek husus ise kıdem tazminatı alacağı için dava açmadan önce arabuluculuk müessesine başvurmanın zorunlu olmasıdır. Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılması halinde işçilerin davaları usulden reddedilecektir. Bu nedenle kıdem tazminatı alacağınız için dava açmak istiyorsanız profesyonel bir hukuki destek almanız yaşanabilecek hak kayıplarının ve mağdur olmanızın önüne geçecektir. Sitemizden ve iletişim bölümünde bulunan numaralardan bize ulaşarak veya İstanbul Kartal’da yer alan ofisimize gelerek bu konuda danışmanlık ve ilerisinde avukatlık hizmeti alabilirsiniz. (Danışmanlık ve avukatlık hizmeti ücrete tabi olup Avukatlık Kanunu kapsamında avukatların belirli şartlar haricinde ücretsiz iş yapması yasaktır.)
Av. Özge ÇALIM
Çalım & Akalın Hukuk Bürosu 